| scheidbaar | [ 12·2·2·2·ii·1·a ]
| Er kunnen drie betekenisgroepen onderscheiden worden.
| [1] Aan voegt aan het werkwoord de betekenis 'nabijheid' of 'oppervlakkig contact' toe. Het procédé is productief. Voorbeelden zijn: aanbouwen, aandoen, aangeven, aangorden, aankleden, aankoppelen en aanspelden , zoals in:
| (1) | Ik zou die hanger maar niet aanspelden als ik jou was.
In een aantal gevallen is bovendien een betekenismoment van 'richting' of 'gerichtheid' aanwezig. Voorbeelden met deze betekenis zijn onder andere: aandragen, aansjouwen, aankijken, aanleveren, aanblaffen en aangooien , zoals in:
| (2) | Als jij nu even omloopt, dan kan ik je het touw aangooien.
[2] In een beperkt aantal gevallen geeft het met aan gevormde werkwoord het begin aan van de werking die door het werkwoord zonder aan wordt uitgedrukt. Men spreekt in dergelijke gevallen van een inchoatief betekenismoment. Zo betekent het vlees aansnijden : 'het vlees beginnen te snijden'. Het procédé is met deze betekenis niet productief. Andere voorbeelden zijn: aanbraden, aangloeien . [3] De derde groep is productief. Het gebruik van de betrokken werkwoorden is beperkt tot informele taal. Werkwoorden als aankletsen, aanzeuren, met de betekenis '(bij voortduring) onsamenhangend kletsen, enz.' drukken een negatieve waardering uit. De aldus gevormde werkwoorden kunnen in een zin alleen maar voorkomen als het woordje maar aanwezig is, bijv.:
| (3) | Hij ettert maar wat aan. <informeel>
| (4) | Laat hem maar aanleuteren. <informeel>
Opmerking 1
| Voor de combinatie van het werkwoord komen met de infinitief of het voltooid deelwoord van een met aan- gecombineerd werkwoord (bijv. Hij komt aanlopen/aangelopen ) zie . Dergelijke combinaties met aan- komen niet of nauwelijks in de persoonsvorm voor. |
Opmerking 2
| Vormingen van het type 'aan + werkwoord' kunnen naar de betekenis tot meer dan één groep behoren. Zo hoort aanschreeuwen in (ia) tot de eerste groep en in (ib) tot de derde:
| (ia) | Ik schreeuwde hem aan.
| (ib) | Hij laat dat kind maar aanschreeuwen. <informeel>
Het werkwoord aandoen in (iia) en (iib) is tot de eerste groep te rekenen, in (iic) tot de tweede:
| (iia) | Het schip deed de haven aan.
| (iib) | Ze deed haar vest aan.
| (iic) | Ik doe de lamp aan.
Terloops zij opgemerkt dat aandoen ook voorkomt in een niet-systematisch af te leiden betekenis. Vergelijk de uitdrukkingen: (iemand) een proces aandoen en (iets kan) onaangenaam aandoen . |