| Het achtervoegsel -iaans | [ 12·4·2·3·5·f ]
| Door middel van het achtervoegsel -iaans, dat het woordaccent draagt, worden adjectieven afgeleid van eigennamen van zowel mannelijke als vrouwelijke personen (vergelijk -esk ). Voorbeelden van dit productieve procédé zijn: Brechtiaans, Bruegheliaans, Cartesiaans, Freudiaans, Hegeliaans, Hooftiaans, Kantiaans, (neo-)malthusiaans, Vondeliaans, Wagneriaans, Walteriaans. De betekenis van het achtervoegsel is '(als) van, in de trant van -'. Net als de adjectieven op -esk kunnen dergelijke afleidingen als 'geleerde' formaties gelden. Bij woorden die op een ie-klank, -ia of -ius eindigen, komt -iaans daarvoor in de plaats, bijv. respectievelijk Chomskyaans (met behoud van de y in de spelling), Zwingliaans; Victoriaans, Theresiaans en het van een niet-persoonsnaam afgeleide Utopiaans; ambrosiaans, gregoriaans . Grondwoorden op -us krijgen als vormvariant van het achtervoegsel -aans, dat in de plaats komt van -us, bijv. Copernicaans, franciscaans . Daartegenover staan echter gevallen als Erasmiaans, Sociniaans (naast Sociaans, van Socinus). Verder treedt -aans op in Elizabethaans. Woorden op sjwa verliezen die klank en krijgen er -iaans voor in de plaats: Gezelliaans, Marcusiaans . Onregelmatige vormen zijn Ciceroniaans, messiaans. Een afleiding volgens dit type van de eigennaam Luther is ongebruikelijk. In plaats daarvan gebruikt men Luthers . Hebben dergelijke woorden op -(i)aans de betekenis '(als) van de volgelingen of aanhangers van -', dan kunnen ze beschouwd worden als zijnde afgeleid van een substantief op -(i)aans . Voor afleidingen op -(i)aans van geografische namen zie de lijst met aardrijkskundige namen . Adjectieven van het hier genoemde type worden gewoonlijk alleen attributief gebruikt, bijv. Wagneriaanse taferelen , de franciscaanse armoede , de Juliaanse kalender , de Elizabethaanse muziek ('uit de tijd van Elizabeth i', d.i. uit de Engelse renaissance). |