| Algemene karakterisering | [ 20·10·2·1 ]
1 | De bepaling van plaats (plaatsbepaling; lokale bepaling) duidt aan:
| · de plaats waar datgene wat in de zin wordt uitgedrukt zich afspeelt, ofwel · de plaats waarheen of de plaats vanwaar een in de zin aangeduide zelfstandigheid zich beweegt.
In het tweede geval noemen we de bepaling van plaats richtingsbepaling; deze wordt behandeld in . Bij de richtingsbepaling wordt nog een onderscheid gemaakt tussen de 'richtingsbepaling-waarheen?' en de 'richtingsbepaling-vanwaar?'. Ter onderscheiding hiervan noemen we de eerstbedoelde bepaling van plaats in deze subparagraaf 'plaatsbepaling-waar?'; deze wordt behandeld in . De 'plaatsbepaling-waar?' kan de bedoelde plaats zelf aanduiden (situerend), of een plaats die daarmee in verband staat (relationeel). |
2 | Gewoonlijk is in een zin de aanwezigheid van een bepaling van plaats niet verplicht. Bij enkele werkwoorden, bijv. leggen zetten plaatsen wonen verblijven zich bevinden , enz., is echter een 'plaatsbepaling-waar?' verplicht, behalve als de zin een bepaling van hoedanigheid of een bepaling van gesteldheid bevat, of als het werkwoord in een (eventueel impliciete) tegenstelling met een ander werkwoord gebruikt wordt. Vergelijk:
| (1a) | Anton woont al jaren in Den Ilp.
| (1b) | Anton woont al jaren. <<uitgesloten>>
| (2a) | Leg die deken eens op het bed.
| (2b) | Leg die deken eens. <<uitgesloten>>
Wel mogelijk zijn:
| (3) | Zie je die bungalow? Zó woont Anton nou!
| (4) | Anton wóónt niet, hij residéért.
| (5) | Leg die deken eens recht.
| (6) | Jij légt niet, jij vlíjt.
Een enkele keer is een richtingsbepaling verplicht, bijv. bij het werkwoord zich begeven. Vergelijk:
| (7a) | Ze begaven zich tijdig naar het stadhuis.
| (7b) | Ze begaven zich tijdig. <<uitgesloten>>
Voor het al dan niet gebruiken van het lidwoord in bepalingen van plaats (op kantoor, naar huis) wordt verwezen naar , [5]. |