| Liggen/staan + op + infinitief | [ 18·5·6·2 ]
| De werkwoorden liggen en staan kunnen verbonden worden met op en een infinitief zonder te. Ze zijn als verplicht groepsvormend te beschouwen. Het getalsonderwerp van liggen/staan is tevens geïmpliceerd onderwerp van de infinitief. In zinnen met achter-pv staat de aanvulling op + infinitief aan het begin van de werkwoordelijke eindgroep, bijv.:
| (1) | Toen hij in den vreemde op sterven lag, heeft hij zijn zoon pas vergeven.
In voltooide tijden wordt geen vervangende infinitief, maar een voltooid deelwoord gebruikt:
| (2) | Ik hoor dat hij bijna op sterven moet hebben gelegen.
De betekenis van deze constructies is dat degene die of datgene wat door het onderwerp wordt aangeduid, waarschijnlijk binnenkort de handeling zal verrichten of in de toestand zal komen te verkeren die door de infinitief uitgedrukt wordt. De combinatiemogelijkheden van liggen zijn zeer beperkt. Naast op sterven liggen bestaat nog op apegapen liggen ('op sterven liggen', 'het zeer benauwd hebben'). (De infinitief apegapen komt alleen in deze uitdrukking voor.) Met staan zijn er meer mogelijkheden, bijv. (op) trouwen/ scheiden/vertrekken/instorten/scheuren/ontploffen/barsten/ springen (staan). Enkele voorbeeldzinnen zijn:
| (3) | Ze stonden op trouwen toen zijn stiefmoeder stierf.
| (4) | Er wordt altijd net gebeld als wij op vertrekken staan.
| (5) | Minstens twee muren staan op scheuren, ik geloof dat het hele huis op instorten staat.
| (6) | De druk werd veel te hoog, de ketel stond op springen.
Opmerking
| In plaats van staan + op + infinitief kan soms staan + op punt van + infinitief gebruikt worden, bijv. in op punt van trouwen/vertrekken staan. Het werkwoordgroepskarakter is in zulke gevallen nog minder duidelijk. |