| In nevenschikkingen | [ 4·5·2 ]
| Nevenschikkende constructies van twee of meer substantieven die semantisch verwant zijn en/of een vaste uitdrukking vormen, kunnen zonder lidwoord voorkomen. Bij veel vaste uitdrukkingen is de afwezigheid van het lidwoord verplicht, bijv.:
| (1) | De gil drong door merg en been.
| (2) | Hij werd op water en brood gezet.
| (3) | Ze zaten in zak en as.
| (4) | Die opmerking raakt kant noch wal.
| (5) | Ze heeft kind noch kraai.
In andere gevallen is het gebruik van een lidwoord facultatief. Het lidwoord wordt echter ofwel bij beide substantieven gebruikt, ofwel bij beide substantieven weggelaten, bijv.:
| (6) | (De) moeder en (het) kind zijn verdronken.
| (7) | (De) mond en (de) keel zijn ontstoken.
| (8) | (Het) kabinet en (het) parlement hebben hun fiat gegeven.
| (9) | (De) jas en (de) das horen aan de kapstok.
| (10) | Hij kocht (een) jas, (een) vest en (een) broek van dezelfde stof.
Weglating van het lidwoord is ook mogelijk bij eigennamen die gewoonlijk wel een lidwoord krijgen, bijv.:
| (11) | (De) Schelde en (de) Leie verenigen zich te Gent.
| (12) | (De) Telegraaf en (Het) Parool hebben er melding van gemaakt.
Als het lidwoord afwezig is, kan het substantief geen voorbepaling hebben (afgezien van bepaalde kernachtige formuleringen ), bijv.:
| (13) | Nieuw kabinet en parlement hebben hun fiat gegeven. <<uitgesloten>>
Ook bij nevengeschikte constructies met achtergeplaatst voorzetsel kan het lidwoord afwezig zijn. We hebben hier meestal te maken met vaste uitdrukkingen (altijd zonder lidwoord). Voorbeelden:
| (14) | Het is de hele dag: trap op, trap af.
| (15) | De betogers liepen straat in, straat uit.
| (16) | Het ging berg op, berg af.