| Aard van de leden | [ 25·6·2·2·2 ]
a | Het voegwoord kan zowel zinnen met voor-pv als zinnen met achter-pv verbinden. Door maar verbonden zinnen met voor-pv kunnen mededelende, bevelende en vragende zinnen zijn. Voorbeelden van de laatste twee categorieën zijn:
| (1) | Blijf dan maar thuis, maar zeur niet zo.
| (2) | Is dit niet juist maar is het toch gepubliceerd?
b | Enkele voorbeelden met zinnen met achter-pv zijn:
| (3) | Deze vertaling, die vrij onbekend gebleven is, maar qua getrouwheid aan het origineel alle andere overtreft, is gemaakt in de negentiende eeuw.
| (4) | (Hij is geslaagd) niet omdat hij zo'n goed verstand heeft, maar omdat hij zo hard gewerkt heeft.
| (5) | Dat hij op de plaats van de misdaad aanwezig was, maar dat hij toch niets gezien of gehoord zou hebben, (lijkt verdacht).
c | Bijzinnen kunnen niet alleen als zinnen binnen een zinsdeel of zinsdeelstuk verbonden worden, zoals in de bovenstaande voorbeelden en in de (b) -zinnen hieronder, maar ze kunnen ook deel uitmaken van nevengeschikte hoofdzinnen, zoals in de (a) -zinnen:
| (6a) | Ik heb niet gehoord dat de minister ziek was, maar dat hij rust moest nemen.
| (6b) | Ik heb gehoord dat de minister niet ziek was maar dat hij rust moest nemen.
| (7a) | Hij vertelde me niet alleen dat hij een alcoholist was, maar ook dat hij aan drugs verslaafd was.
| (7b) | Hij vertelde me dat hij niet alleen een alcoholist was, maar dat hij ook aan drugs verslaafd was.
De (a) -zinnen moeten namelijk opgevat worden als nevenschikking van twee zinnen met voor-pv, met weglating van de rompzin in het tweede lid. Zonder samentrekking zou (6a) luiden:
| (6c) | Ik heb niet gehoord dat de minister ziek was, maar ik heb gehoord dat hij rust moest nemen.
Opmerking
| In de onderstaande toegevende distantiërende tegenstellingen lijken een zin met achter-pv en een zin met voor-pv met elkaar verbonden te zijn:
| (i) | Niet dat ik van nature lafhartig ben, maar dat lijkt mij toch te gevaarlijk.
| (ii) | Niet dat hij gek geworden is, maar een beetje vreemd doet hij toch wel.
Er is hier echter sprake van twee zinnen met voor-pv; de eerste zin is op te vatten als: Het is niet zo dat... (zie ). |