| Nevenschikking van constituenten | [ 26·1·2·1 ]
1 | Nevenschikking van constituenten komt vooral voor bij commentariërende, additieve en intensiverende aaneenschakelingen. Voorbeelden van het eerste type zijn:
| (1) | Hij heeft een auto gekocht, en wel een Cadillac.
| (2) | Ze heeft een ring gekregen, en nog wel een van wit goud.
| (3) | Marja droeg een gele - en geen rode - jurk.
| (4) | Volgende week - en wel van 2 tot 4 oktober - moet ik naar een congres.
Meer dan één commentaar (dus een meerledige nevenschikking) is hier uitzonderlijk, maar niet onmogelijk, bijv.:
| (5) | Hij kocht een auto, en nog wel een Cadillac, en nog wel een met gouden wieldoppen.
2 | Ook additieve aaneenschakelingen kunnen uit meer dan twee leden bestaan; plus is dan gebruikelijker dan en:
| (6a) | Twee plus twee plus zeven is elf.
| (6b) | Twee en twee en zeven is elf.
Weglating van een voegwoord is onmogelijk; dit geldt zowel voor en als voor plus:
| (6c) | Twee, twee plus/en zeven is elf. <<uitgesloten>>
3 | Bij de intensiverende aaneenschakelingen zijn combinaties van meer dan twee leden niet erg gebruikelijk, maar wel mogelijk. Een voorbeeld is:
| (7a) | We gingen hoger en hoger en hoger.
Alle leden behalve het eerste moeten in dat geval voorafgegaan worden door het voegwoord:
| (7b) | We gingen hoger, hoger en hoger. <<uitgesloten>>
Als leden van een intensiverende conjunctie komen vooral voor: meervoudige substantieven die een hoeveelheid noemen, adjectieven in comparatiefvorm en werkwoorden (zie de voorbeelden in ). Daarnaast is er nog de veel voorkomende herhaling van door en in, zoals in:
| (8) | Het is een door en door braaf kind.
| (9) | Zij is in en in goed.