| De determinator in een partitieve constructie | [ 14·4·8 ]
| Met behulp van een partitieve constructie kan men uitdrukken dat het over een deel van een geheel gaat. Een voorbeeld:
| (1) | één van de doosjes
De partitieve constructie in (1) geeft aan dat we het hebben over één doosje van alle doosjes die we beschouwen. We onderscheiden twee partitieve constructies:
| [1] de partitieve genitief; Deze partitieve constructie is archaïsch en wordt zelden gebruikt, bijv.:
| (2a) | één mijner tantes <formeel>
Ze komt ook voor in vaste uitdrukkingen, bijv.:
| (3) | een dezer dagen
[2] de constructie met het voorzetsel van; Deze constructie wordt doorgaans gebruikt in plaats van de partitieve genitief, bijv.:
| (2b) | één van mijn tantes
De opeenvolging van determinatorelementen in de partitieve constructie ziet er iets anders uit dan normaal (vergelijk ). Tussen de eerste en tweede positie staat in de partitieve constructie namelijk het voorzetsel van (en in sommige gevallen het voorzetsel uit (zie Opmerking 2). In de partitieve genitief staat dat voorzetsel er niet, maar is het element in de tweede positie gemarkeerd door een genitiefuitgang. De kern van de naamwoordelijke constituent is hierbij een meervoudig substantief. We geven tot slot van deze deelparagraaf in schema 14. 8 een overzicht van verschillende determinatoren in een partitieve constructie. schema 14.8: Voorbeelden van determinatorelementen in verschillende posities in een partitieve constructie.
determinator | kern
--- | ---
1 | vz. | 2 | 3 | 4
één | van | mijn |  |  | tantes
een |  | mijner |  |  | tantes
twee |  | onzer |  |  | kinderen
bijna zestig | van | de |  | honderd | mensen
vijftig | van | de |  | bijna honderd | mensen
drie | van | Karels |  |  | boeken
een stuk of drie | van | Walter | z'n | tien | adviezen
veel | van | die |  |  | gekke voorbeelden
één | van | de |  |  | velen
zeven | van | de |  |  | tien
Opmerking 1
| In de laatste twee voorbeelden in schema 14. 8 zijn de telwoorden velen en tien zelfstandig gebruikt, dus als kern van de naamwoordelijke constituent. |
Opmerking 2
| Soms kan in plaats van het voorzetsel van ook het voorzetsel uit gebruikt worden, bijv.:
| (i) | (Hij heeft slechts) zes uit tien (vragen goed beantwoord.)