| Alfabetische lijst van de behandelde werkwoorden | [ 18·5·8 ]
| In de onderstaande lijst is in kolom 1 het werkwoord vermeld; in kolom 5 de bladzijde waar het behandeld is; in kolom 6 één of meer voorbeelden. In kolom 2 is te vinden of het werkwoord met een werkwoordelijke aanvulling verbonden wordt (zo ja, welk soort aanvulling) dan wel met een beknopte bijzin. De gebruikte afkortingen zijn: d voltooid of passief deelwoord te+i infinitief met te ((te +)i betekent dat te onder bepaalde omstandigheden weglaatbaar is; zie en verder bij het desbetreffende werkwoord) i infinitief zonder te ah+i aan het + infinitief vz+i voorzetsel + infinitief bbz beknopte bijzin In kolom 3 wordt het groepsvormend karakter van het werkwoord omschreven. De gebruikte afkortingen hierbij zijn: vg verplicht groepsvormend nvg niet-verplicht groepsvormend (incl. quasi-groepsvormend) ng (in het algemeen) niet-groepsvormend Voor werkwoorden die met een infinitief verbonden worden, is in kolom 4 het geïmpliceerd onderwerp van die infinitief (zie hiervoor ) vermeld. De daarbij gebruikte afkortingen zijn: o onderwerp lv lijdend voorwerp mv meewerkend voorwerp
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6
--- | --- | --- | --- | --- | ---
achten | te +i | nvg | lv |  | De deken acht dit kussen te laken.
beginnen | te+i | vg | o |  | Jan begint zijn viool te stemmen.
behoeven zie hoeven
behoren zie horen
beloven | te+i | vg | o |  | Het belooft een mooie dag te worden.
| bbz | ng | o |  | Hij beloofde de koning trouw te zullen blijven.
beogen | te +i | nvg | o |  | Ze beogen daarmee de stadskern te behouden.
besluiten | te+i | nvg | o |  | De voorzitter besloot de vergadering te schorsen.
bevelen | bbz | ng | mv |  | De commandant beval de soldaten het vuren te staken.
beweren | te +i | nvg | o |  | De prins beweert van geen kwaad te weten.
blijken | d | vg |  |  | Hij bleek net de vorige dag gearriveerd.
| te +i | vg | o |  | Hij blijkt heel hard te werken.
| ah +i | vg | o |  | Ze bleek aan het schilderen.
blijven | d | vg |  |  | Ik hoop dat we voor zo'n ramp gespaard blijven.
| i | vg | o |  | Ze zijn altijd in Groningen blijven wonen.
| ah +i | vg | o |  | We bleven aan het klimmen.
brengen | ah+i | vg | lv |  | Die opmerking bracht me aan het twijfelen.
denken | te+i | nvg | o |  | Hij denkt het probleem te kunnen oplossen.
dienen | d | vg |  |  | Ze heeft het goed gedaan, dat dient gezegd.
| te +i | vg | o |  | Bezoekers dienen zich te melden bij de portier.
doen | i | vg | lv |  | We trachten eenieder recht te doen wedervaren. (causatief)
| i | vg | o |  | Doe jij vandaag stofzuigen? (omschrijvend)
dreigen | te+i | vg | o |  | Het dreigt een mislukking te worden.
| bbz | ng | o |  | De terrorist dreigde het gebouw op te blazen.
dunken | d | vg |  |  | Die vraag dunkt me door de minister voldoende beantwoord.
| te +i | vg | o |  | Het nuttigste cadeau dunkt me die nieuwe schooltas te zijn.
durven | (te+) i | vg | o |  | Zoiets durf ik haar niet te vragen. / Dat zou ik niet durven (te) beweren.
eisen | te+i | nvg | o |  | Hij eiste te worden toegelaten.
gaan | i | vg | o |  | Opa gaat een eindje wandelen in het park.
| ah+i | vg | o |  | Ze gingen aan het discussiëren over het voor en tegen.
| vz+i | vg | o |  | Vader gaat uit vissen.
gebieden | bbz | ng | mv |  | Hij gebood de chauffeur de blauwe auto te volgen.
gelasten | bb z | ng | mv |  | Hij gelastte hem het onderzoek te staken.
geloven | te +i | nvg | o |  | Ze gelooft die taak wel te kunnen volbrengen.
geraken zie raken
geven | te+i | vg | mv |  | De verpleegster gaf de zieke vruchtensap te drinken.
hangen (onovergankelijk) | (te+)i | vg | o |  | De appels hangen aan de boom te rotten. / Ze hebben weken hangen (te) rotten.
hangen (overgankelijk) | te+i | vg | lv |  | We hangen de was te drogen.
hebben (hulpwerkwoord van tijd) | d | vg | - |  | Dat hebben we weer eens mooi gedaan.
hebben (andere betekenissen) | i | vg | lv |  | De boer heeft op dat weiland drie koeien lopen.
| te +i | vg | o |  | Ze heeft heel wat teleurstellingen te verwerken.
| ah +i | vg | lv |  | Ik had de motor net weer aan het lopen.
helpen | i | vg | lv |  | Ik heb hem de glazen helpen afwassen.
| bbz | ng | lv |  | Ik heb hem geholpen de glazen af te wassen.
heten | d | vg | - |  | Daarmee heette die vraag door hem voldoende beantwoord.
| te +i | vg | o |  | Hij heet gauw beledigd te zijn.
hoeven | d | vg | - |  | Die oude kranten hoeven niet bewaard.
| (te+) i | vg | o |  | Ze hoeft niet rijk geweest te zijn. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Ze heeft niet veel hoeven (te) betalen. (oneigenlijk-modaal)
| vz+i | vg | o |  | Je hoeft niet uit wandelen als je niet wilt.
hoor | i | (vg) | lv |  | Hoor hem eens mooi zingen!
hopen | te+i | nvg | o |  | Ze hopen het te overleven.
horen (behoren) | d | vg | - |  | Je spullen horen eerst opgeruimd!
| te +i | vg | o |  | Hij had zijn familie horen te steunen.
horen | i | vg | lv |  | Ik hoor Els een liedje zingen.
| ah +i | vg | lv |  | We hoorden hem aan het rommelen op zolder.
houden | ah+i | vg | lv |  | Kun jij die machine aan het draaien houden?
kijk | i | (vg) | lv |  | Kijk die honden eens tekeergaan!
komen | d | vg | - |  | Iedere morgen komt ze hier voorbijgefietst.
| i | vg | o |  | Iedere morgen komt ze hier voorbijfietsen.
| i | vg | o |  | Aan het diner kwam Paula naast mij zitten.
| te +i | vg | o |  | Aan het diner kwam Paula naast me te zitten.
krijgen | d | vg | - |  | Ik krijg die auto niet gerepareerd.
|  |  |  |  | We krijgen een diner aangeboden.
| i | vg | lv |  | We krijgen een Turks gezin naast ons wonen.
| te +i | vg | o |  | Ik krijg altijd vervelende klusjes op te knappen.
| ah +i | vg | lv |  | De politie heeft de arrestant aan het praten gekregen.
kunnen | d | vg | - |  | Die rommel kan weggegooid.
| i | vg | o |  | Jan kan wel ziek zijn. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Jan kan helaas niet komen. (oneigenlijk-modaal)
| vz+i | vg | o |  | De koningin kon niet meer uit rijden.
laten | i | vg | lv |  | Je laat me schrikken. (causatief)
|  |  |  |  | Hij liet met zich sollen. (permissief)
|  |  |  |  | Laten we beginnen.
|  |  |  |  | Laten ze nou al begonnen zijn!
|  |  |  |  | Laten ze dan al begonnen zijn, klaar zijn ze nog lang niet.
leggen | te+i | vg | lv |  | We hebben de baby te slapen gelegd.
leren | i | vg | o |  | Ik heb leren roeien.
| i | vg | mv |  | Hij heeft me leren roeien.
| bbz | ng | o |  | Ik heb geleerd te roeien met de riemen die ik heb.
| bbz | ng | mv |  | Hij heeft me geleerd te roeien met de riemen die ik heb.
liggen | d | vg | - |  | Mijn moeder ligt op dit kerkhof begraven.
| (te+) i | vg | o |  | Ze ligt al een uur te slapen. / Ze heeft de hele middag liggen (te) slapen.
| vz+i | vg | o |  | Zijn vader schijnt op sterven te liggen.
lijken | d | vg | - |  | Hij leek wel tien kilo aangekomen.
| te +i | vg | o |  | Dat apparaat lijkt niet erg solide te zijn.
| ah +i | vg | o |  | Hij leek wel aan het trainen voor de Vierdaagse.
lopen | (te+)i | vg | o |  | Erik liep gisteren de hele dag te mopperen. / Hij zal vandaag wel weer lopen (te) mopperen.
maken | ah+i | vg | lv |  | Je moet me niet zo aan het lachen maken.
menen | te+i | nvg | o |  | Hij meent zich te moeten terugtrekken.
moeten | d | vg | - |  | Dit moet eerst opgeruimd!
| i | vg | o |  | Hij moet heel intelligent zijn. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Hij moet op tijd aanwezig zijn. (oneigenlijk-modaal)
| vz+i | vg | o |  | Met zulk mooi weer moet ik gewoon uit fietsen.
mogen | d | vg | - |  | Die rommel mag weggegooid.
| i | vg | o |  | Ze mag dan heel knap zijn, daarom mag ze nog niet te laat komen. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Ze mag dan heel knap zijn, daarom mag ze nog niet te laat komen. (oneigenlijk-modaal)
| vz+i | vg | o |  | Hij mag gelukkig weer uit wandelen van de dokter.
plegen | te+i | vg | o |  | De vorst placht zich op ongedwongen wijze met het volk te onderhouden.
pogen | te+i | nvg | o |  | De regering poogt tot nog toe vergeefs de orde te herstellen.
proberen | te +i | nvg | o |  | De inbreker heeft de deur proberen te forceren.
raken | d | vg | - |  | Hij is blij dat zijn appels verkocht raken.
| ah +i | vg | o |  | De twee partijen raakten aan het vechten.
ruiken | i | vg | lv |  | Ik ruik iets aanbranden.
schijnen | d | vg | - |  | Hij scheen wel tien kilo aangekomen.
| te +i | vg | o |  | Zij schijnt aan een proefschrift te werken.
| ah +i | vg | o |  | Tante scheen aan het strijken.
slaan | ah+i | vg | o |  | De matrozen sloegen aan het muiten.
staan | d | vg | - |  | Dit alles staat beschreven in de oude kronieken.
| (te+) i | vg | o |  | Ik sta nu al een uur te kopiëren. / Vanmiddag heb ik ook al uren staan (te) kopiëren.
| te +i | vg | (o) |  | Ik weet nu wat me te doen staat.
| vz+i | vg | o |  | De ketel stond op springen.
trachten | te +i | nvg | o |  | De politie trachtte de snelheidsmaniak in te halen.
vallen | te+i | vg | o |  | Aan het besluit viel niet te tornen.
verbieden | bbz | ng | mv |  | Ik heb ze verboden die bloemen af te plukken.
vergeten | te +i | nvg | o |  | Heb je me vergeten te roepen?
verklaren | bbz | ng | o |  | De afgevaardigde verklaarde de zaal te zullen verlaten.
verlangen | te+i | nvg | o |  | De directeur verlangde haar te spreken.
vermogen | te+i | vg | o |  | Het suffix vermag het hoofdaccent niet naar zich toe te trekken.
verzuimen | te +i | nvg | o |  | Ik had helaas verzuimd de olie te verversen.
vinden | i | vg | lv |  | Ze vonden hem op de grond liggen.
|  |  |  |  | Ik vind Els zeuren.
| te+i | vg | lv |  | Ik vind zijn houding te prijzen.
| ah +i | vg | lv |  | Ze vond hem in de keuken aan het afwassen.
voelen | i | vg | lv |  | Ik voelde iets bewegen.
voorkomen | d | vg | - |  | De gevangenen kwamen ons systematisch uitgehongerd voor.
| te+i | vg | o |  | Deze kwestie komt me voor bijzonder moeilijk te zijn.
vragen | bbz | ng | mv |  | Mag ik u vragen het raampje dicht te doen?
| bbz | ng | o |  | Hij vroeg de zaal te mogen verlaten.
vrezen | te+i | nvg | o |  | Ik vreesde haar daar te zullen ontmoeten.
wagen | te+i | nvg | o |  | We zagen dat ze niet dichterbij waagden te komen.
weigeren | te+i | nvg | o |  | De minister weigerde de guerrillaleider te ontmoeten.
wensen | te+i | nvg | o |  | Daar wens ik geen genoegen mee te nemen.
weten | te+i | vg | o |  | Hij weet zich altijd wel te redden. ('in staat zijn')
| te+i | vg | lv |  | De toerist wist dat dorp niet te liggen. ('weten waar')
| i | vg | lv |  | Ik heb hem daar nog weten wonen. ('zich kunnen herinneren')
willen | i | vg | o |  | Een aspirientje wil nog wel eens helpen. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Wilt u me maar volgen? (oneigenlijk-modaal)
| vz+i | vg | o |  | Ik zou best eens een keer uit eten willen.
worden | d | vg | - |  | De auto wordt rood gespoten.
zeggen | te+i | nvg | o |  | Hij zegt dat geld op de bank te hebben.
| te +i | nvg | mv |  | Hij zei haar de rommel op te ruimen.
zetten | te+i | vg | lv |  | Ik heb het vlees te sudderen gezet.
| ah +i | vg | lv |  | Hij zette zijn assistent aan het typen.
zien | d | vg | - |  | Zij zag zich het kind toegewezen.
| i | vg | lv |  | We zagen de hele stoet voorbijkomen.
| te +i | (n)vg | o |  | Je ziet je maar te redden.
| ah +i | vg | lv |  | We zagen haar aan het schoffelen in de tuin.
zijn (hulpwerkwoord van tijd) | d | vg | - |  | De bezoekers zijn gisteren aangekomen.
zijn (andere betekenissen) | te+i | vg | o |  | Die ster is niet te onderscheiden.
| i | vg | o |  | Vader is vissen.
| ah+i | vg | o |  | Vader is aan het vissen.
| vz+i | vg | o |  | Vader is uit vissen.
zitten | d | vg | - |  | Zo zat moeder met drie lastposten opgescheept.
| (te+) i | vg | o |  | Ton zit beneden te werken. / Gisteren heeft hij aan zijn bureau zitten (te) werken.
zoeken | te+i | vg | o |  | De gevangene zocht te ontsnappen.
zullen | i | vg | o |  | Hij zal het wel doen. (eigenlijk-modaal)
|  |  |  |  | Hij zál het doen! (oneigenlijk-modaal)